بـــرهنه در بـــاد

جامانده ای در مرز جغرافیایی جنون

درد جاودانگی

وشما از من می پرسید مگر تو کیست و من از زبان اوبرمان پاسخ می گویم:

در ترازوی جهان هیچ ، و برای خودم همه چیز!

 

 

 

این جمله را در کتاب درد جاودانگی اونامونو خواندم ؛  "فیلسوفان و شاعران برادران توامانند" این چند کلمه بهانه ای شد تا لذت خواندن « درد جاودانگی سرشت سوگناک زندگی » اثر شاعر،داستان نویس و فیلسوف اسپانیایی را هرگز فراموش نکنم .

این نویسنده میگل د.اونامونو که در 29 سپتامبر 1864 در بیلبائو به دنیا آمد. اونامونو بیشتر عمرش را در شهر قرون وسطایی سالامانکا گذراند و در دانشگاه این شهر به استادی زبان و ادبیات یونانی اشتغال داشت ولی به دلایل سیاسی چند سال بعد معزول شد .

اونامونو، پس از انتشار عمیق‌ترین اثرش « درد جاودانگی سرشت سوگناک زندگی » در سال 1914 و در پی مخالفتش با دبکتاتوری پریمودریوا، به جزیره‌ی فوئوته‌ون‌تو تبعید شد و همین امر موجب شهرت  وی در آمریکا گـردید و سبب شد  منتقدان  به او لقب «بیدار کننده» بدهند.

وی پس از بـازگشت از تبعید دوبـاره به ریاست دانشگـاه سالامانکا برگزیده شد اما در 1936 دوباره معزول گشت و سرانجام در همان سال بر اثر سکته‌ی قلبی دار فانی را وداع گفت.

اونامونو به کی‌یرکگور علاقه‌ی خاصی داشت و او را برادر روحانی خود می‌شمرد (دردجاودانگی،138:34)و همین علاقه و اشتیاق وی سبب شد که برای خواندن آثار او به زبان اصلی، به فراگرفتن زبان دانمارکی همت بگمارد. وی علاوه بر زبان‌های باستانی به شانزده زبان دیگر آشنایی داشت و همین آشنایی و مطالعه‌ی آثار بسیاری از اندیشمندان باعث تعارض و تناقض درونی وی شد که خود نیز به این موضوع در مهم‌ترین اثرش «درد جاودانگی» اشاره می‌کند: «قائل به طرفین تناقضم، اهل تناقض و جدلم (دردجاودانگی: 326) و این تعارض و جدل درونی را مایه‌ و معنای زندگی می‌دانست که باعث انسجام و یکپارچگی در زندگی‌اش شد و به آن غایت عملی بخشید.

" دون میگل د اونامونو" در "سرشت سوگناک زندگی" می نویسد که نه به صفت "انسانی" اعتماد دارد و نه به اسم معنای "انسانیت"؛ بلکه فقط به اسم ذات "انسان" معتقد است؛ آن هم نه انسان انتزاعی بی زمان، نه انسان اقتصادی مکتب منچستر، نه حتی انسان اندیشه ورز، نه انسان آرمانی که خود، انسان نیست؛ بلکه انسانی که گوشت و خون دارد، انسانی که میمیرد.

 اونامونو وقتی داستان می‌نویسد، در قالب یک نویسنده‌ی صرف داستان فرو نمی‌رود. او می‌نویسد برای بیان اندیشه‌های فلسفی‌اش نه برای داستان‌سرایی. به همین دلیل است که داستان‌های او غالبا فاقد طرح است. داستان‌های او همسان زندگی‌ ست که به آرامی  به پیش می‌رود.

وجودی گرایی او در داستانهایش نیز به چشم می آید: داستانهای او به معنای معهود کلمه داستان نیستند؛ یعنی طرح ندارند یا به عبارت دیگر طرحهای وجودی دارند، طرح بی ماهیت. و این طرح چنان است که خود نویسنده هم از آن بی خبر است و همچنان که به پیش می رود و شخصیتهای داستان  یک به یک بافته می شود. به عبارت دیگر طرحی اگر هست به سان خود زندگیست و تعبیه ای در کار نیست.

 محوری‌ترین موضوعاتی که اونامونو را به چالش وامی‌دارد مسائلی چون مرگ، جاودانگی، انسان، ایمان، شک و رنج می‌باشد. به نظر او ایمان به معنای پذیرفتن نیست بلکه ایمان را درافتادن می‌داند. او رنج را لمس کردن واقعیت می‌شناسد و این‌گونه توصیف می‌کند: «رنج همانا حس کردن روح است ماده و ذات خود را؛ همانا احساس نفس است از ملموسیت خویش؛ و واقعیتِ بلافصل است. رنج جوهر زندگی و ریشه‌ی تشخص است. زیرا فقط رنج است که ما را به هیأت تشخص در‌می‌آورد...» (دردجاودانگی، 265)

اونامونو، مفهوم جدیدی از انسان می‌آفریند؛ انسانی که او را غائیت جهان می‌داند. انسانی که نه او را در قالب صفت نسبی جا می‌دهد و نه در قالب اسم معنا بلکه او را اسم ذات می­داند. انسانی که دارای گوشت و خون است. انسانی که متولد می‌شود، رنج می‌برد و زندگی می‌کند. البته زندگی‌ای که غایت آن را زیستن می‌داند نه دانستن و انسانی که تمایز او از حیوان را نه عقل، بلکه احساس و عاطفه‌اش می‌شمارد و ذات انسان را تلاش او برای همیشه ماندن.

اونامونو معتقداست داشتن ایمان، مستلزم رها کردن عقلانیت است. «عقل به کمک استدلال‌های خود با تشنگی روح به ابدیت مخالفت می‌کند، درصورتی‌که ایمان، ما را به سوی گرویدن به یک زندگی ابدی سوق می‌دهد.» ( دردجاودانگی:73)

اونامونو هم‌چون عرفای شرقی، ایمان را این‌گونه تعریف می‌کند:

«ایمان داشتن به خدا، همانا دوست‌داشتن خداست و در عشق ما پروایی هست؛ و ما او را حتی پیشتر از آنکه بشناسیم، دوست‌ می‌داریم و به امداد این عشق آخرالامر او را در همه چیز خواهیم یافت و خواهیم دید.»( دردجاودانگی: 253)

 

 

 

 

 

 

پی نوشت :

 

در عذابم من از دست تو خداوندا .... ولیکن نیستی تو ... چون اگر بودی تو ، من نیز بودم !!!!!!!!!

 این هم فرازی از دعای اگوست هرمان فرانک که گویای احوالات من است و شاید خیلی از شما ها در این روزها ...

 

   + مسیح اسمعیلی ; ٩:٤٥ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٢۱ تیر ۱۳۸۸
comment نظرات ()